ΑΤΕΧΝΩΣ / Οι πολύνεκρες επιθέσεις στις Βρυξέλλες σπέρνουν τον φόβο στην Ευρώπη

Άγνωστο μέχρι στιγμής αριθμό νεκρών (γίνεται λόγος ακόμα και για τριάντα) και δεκάδες τραυματίες άφησαν πίσω τους οι εκρήξεις που σημειώθηκαν σήμερα στο αεροδρόμιο των Βρυξελλών και σε σταθμό του μετρό της πόλης. Στο Βέλγιο  επικρατούν συνθήκες «ύψιστης επιφυλακής», με το στρατό να καταλαμβάνει τους άδειους δρόμους και τον φόβο να παγιώνεται, μετά και τις συστάσεις της κυβέρνησης για «απαγόρευση μετακινήσεων» στους πολίτες.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Αλέξανδρος Σούτσος – Παναγιώτης Σούτσος, ποιήματα για το 1821

Δυο ποιήματα που γράφτηκαν με αφορμή την Επανάσταση του 1821 παρουσιάζουμε σήμερα και μαζί δίνουμε και λίγα στοιχεία για τους δημιουργούς τους. Τα αδέλφια Αλέξανδρος και Παναγιώτης Σούτσος, εκπρόσωποι του ρομαντισμού της λεγόμενης Α΄ Αθηναϊκής Σχολής,  θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι και από τους πιο γνωστούς -στο πλατύ κοινό- ποιητές. Τα ποιήματα δημοσιεύτηκαν την Κυριακή 25 Μάρτη του 1884 στην  εφημερίδα «Ακρόπολις» και τα ανακαλύψαμε «σκαλίζοντας» παλιά φύλλα στο πλούσιο αρχείο της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Γ. Φαρσακίδης: «Να μπορώ να ζωγραφίζω αν τα καταφέρω και επιζήσω…»

Δεν ήταν η εφηβική ορμή ή η απερισκεψία που έσπρωξαν τον Γιώργο Φαρσακίδη στο βουνό. Εποχές δύσκολες, σκληρές. Τα γεγονότα κυλούσαν βίαια και στοιβάζονταν στις νεανικές ψυχές, ωριμάζοντας πριν την ώρα τους τις συνειδήσεις. Από έφηβος ακόμα συμμετείχε στην αντιστασιακή οργάνωση των Γερμανικών Φούρνων, στη Θεσσαλονίκη, όπου δούλευε ως αρτεργάτης. Στα δεκαοχτώ έπιασε το τουφέκι και «βαφτίστηκε» ανταρτοεπονίτης στον ΕΠΟΝίτικο λόχο του Τάγματος Χορτιάτη. Όσα ακολούθησαν σημάδεψαν για πάντα τον ίδιο και κάμποσες λαμπρές σελίδες στην χιλιότομη ιστορία των αγώνων του λαού και της τέχνης του.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ακατάλληλο για σεμνότυφους

Ανέκδοτα και αθησαύριστα χρονογραφήματα του Αγώνα από το αρχείο του Γ. Κοτζιούλα ― 7. Η ΦΩΤΙΑ

Η Τσαριτσάνη είναι ένα μεγάλο χωριό που βρίσκεται περίπου σαράντα χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λάρισας. Εκεί θα φτάσει στις αρχές του 1945 ο Γιώργος Κοτζιούλας και θα μείνει για ένα χρονικό διάστημα. Εκεί θα γνωρίσει και την Ευμορφία Κηπουρού με την οποία αργότερα θα παντρευτούν.

ΑΤΕΧΝΩΣ / «Καρναβάλια» μετά τη Βάρκιζα

Η περιφορά της «γκαμήλας», κατά τον 19ο αι.
(Πηγή φωτογραφίας: mikros-romios.gr)

Ανέκδοτα και αθησαύριστα χρονογραφήματα του Αγώνα από το αρχείο του Γ. Κοτζιούλα ― 6. ΑΠΟΚΡΙΕΣ, τα «καρναβάλια»

Η πένα του Γιώργου Κοτζιούλα ήταν προέκταση της «ανήσυχης» ματιάς του. Ας πέρναγε ο αγώνας μπουνάτσες ή μποφόρια, ο ποιητής, όπου κι αν βρισκόταν κατέγραφε τις ποικίλες εκφάνσεις της καθημερινότητας, ξετρυπώνοντας την ελπίδα που ζωντανεύει εκεί που η ζωή αγωνιά ν’ ανθίσει. Οι αναγνώστες του Κοτζιούλα ήταν άλλωστε, κατά κανόνα, μαχητές της ζωής και του ονείρου· γι’ αυτούς έγραφε και μ’ αυτούς συμπορεύτηκε ο ίδιος.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Άκου εκεί… «αναπαυτήρια εργατών»!

Χώρος εστίασης των εργαζομένων, εντός του
εργοστασίου κλωστοϋφαντουργίας “D.Blagoev”,
στη Λ.Δ. Βουλγαρίας
Πηγή φωτογραφίας: http://socbg.com/

Στο σοσιαλιστικό σύστημα τα κοινωνικοοικονομικά δικαιώματα των πολιτών αποτελούν πρώτη προτεραιότητα. Το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην εργασία, δεν μένει στα χαρτιά και τις διακηρύξεις, αλλά γίνεται κατάχτηση του ανθρώπου. Λέξεις όπως «επίδομα ανεργίας» στην ΕΣΣΔ ήταν άγνωστες, μιας και η ανεργία εξαλείφτηκε από μια κεντρικά σχεδιασμένη ανάπτυξη της οικονομίας προς όφελος της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων.

ΑΤΕΧΝΩΣ / «Ο Ζέρβας έναν ήχο αγαπούσε: της λίρας, κι ένα βρόντο σκιαζόταν: της κουμπούρας» – Η Συμφωνία της Πλάκας στις 29 Φλεβάρη 1944

Στις 29 Φλεβάρη του 1944, σ’ ένα πετρόκτιστο δωμάτιο που παλιά λειτουργούσε ως τελωνείο, δίπλα στο ξακουστό πετρογέφυρο της Πλάκας, υπογράφτηκε από τις οργανώσεις ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ ΚΑΙ ΕΚΚΑ, τη Συμμαχική Στρατιωτική Αποστολή (Άγγλοι) και την Ελληνική Στρατιωτική Διοίκηση Καΐρου, πρωτόκολλο που έμεινε στην ιστορία ως η Συμφωνία της Πλάκας – Μυρόφυλλου.

ΑΤΕΧΝΩΣ / «Σκυλάδες» και ψευτοκουλτουριάρηδες αιχμάλωτοι των “like”

 Όποιος γράφει δημόσια εκτίθεται, με την έννοια του ότι δεν μπορεί να κρυφτεί απ’ όσους τον διαβάζουν, δεν μπορεί να τους κοροϊδέψει, να τους πλασάρει ένα πρόσωπο το οποίο δεν έχει. Αυτό συμβαίνει ειδικότερα με αυτούς που η έκθεσή τους έχει κάποια διάρκεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι απόψεις κάποιου δεν μπορεί να διαφοροποιηθούν ή και ν’ αλλάξουν ή ακόμα και να «μετακινηθεί» η οπτική με την οποία προσεγγίζεται ένα θέμα. Αναλόγως με τις διαμορφούμενες συνθήκες αλλάζουν συχνά και οι άνθρωποι. Είναι σημαντικό να εστιάζουμε πώς και γιατί μεταβάλλονται οι συνθήκες και ποιοι ωφελούνται ή χάνουν κάθε φορά.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Παραμυθιάζομαι

Ήταν ένα από τα χιλιάδες παιδιά που κάνουν όνειρα για τη ζωή και βάζουν στόχους, έχοντας να παλέψουν με τεράστιες δυσκολίες και ανισότητες. Κατάφερε να κάνει αυτό που αγαπούσε, από μικρός, αυτό που –όπως έλεγε ο ίδιος- ήταν γεννημένος να κάνει και τίποτα δεν μπορούσε να τον εμποδίσει. Τον χαρακτήρισαν φαινόμενο.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Μήτσος Παπαρήγας, Ηγέτης-μάρτυρας της εργατιάς

Στις 20 Φλεβάρη του 1949, δολοφονείται άνανδρα στα υπόγεια της Γενικής Ασφάλειας Αθηνών ο Γενικός Γραμματέας της ΓΣΕΕ και στέλεχος του ΚΚΕ, Μήτσος Παπαρήγας. Η δολοφονία γίνεται παραμονές της δίκης του και παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως «αυτοκτονία», για να φανεί ότι δήθεν «δεν είχε την τόλμη» να αντιμετωπίσει το στρατοδικείο· με σκοπό να κλονιστεί το αγωνιστικό φρόνημα χιλιάδων αγωνιστών που γέμιζαν τις φυλακές και τα ξερονήσια και να σπιλώσει την προσωπικότητα του κομμουνιστή ηγέτη.

ΑΤΕΧΝΩΣ / ΕΠΟΝίτες ΗΡΩΕΣ: Νείλος Μαστραντώνης (Κλέαρχος), όπως οι ωραίοι νεκροί της Ιστορίας…

Έχουμε χρέος να μην ξεχνάμε το παρελθόν. Να μελετάμε τα ιστορικά γεγονότα, τις νίκες και τις ήττες του λαϊκού κινήματος, να διδασκόμαστε από τη δράση των ηρώων του. Χιλιάδες λαϊκοί αγωνιστές έπεσαν νεκροί την περίοδο της Κατοχής και τα χρόνια που ακολούθησαν μετά την απελευθέρωση. Χιλιάδες αγόρια και κορίτσια πέρασαν στις γραμμές της ΕΠΟΝ και των Αετόπουλων έχοντας μοναδικό κίνητρο τη δίψα για λευτεριά και μια καλύτερη ζωή, χωρίς να λογαριάζουν ότι μπορεί και να χάσουν τη δική τους ζωή, χωρίς να προσδοκούν σε ανταλλάγματα ή αναγνώριση της προσφοράς τους. Απέναντι στη θυσία του ανθού της ελληνικής νεολαίας εκείνα τα χρόνια, το δικό μας χρέος στέκει ανεξόφλητο.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Αν ζούσε ο Τσάβες;

Το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στη Βενεζουέλα γεμίζει θλίψη κάθε αγωνιστή, κάθε προοδευτικό άνθρωπο αλληλέγγυο στη Μπολιβαριανή Διαδικασία που ξεκίνησε πριν 16 χρόνια ο Ούγκο Τσάβες με τη στήριξη του βενεζουελάνικου λαού και προσφέρεται για προβληματισμό και συμπεράσματα.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ανέκδοτα και αθησαύριστα χρονογραφήματα του Αγώνα από το αρχείο του Γ. Κοτζιούλα ― 3. ΕΓΓΛΕΖΟΙ

Ο Γιώργος Κοτζιούλας υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πολυγραφότερους Έλληνες συγγραφείς. Ασχολήθηκε με επιτυχία με όλα τα είδη της λογοτεχνίας, αν και στο ευρύ κοινό είναι, ακόμα, περισσότερο γνωστός ως ποιητής. Στο μεγάλο σε όγκο και αξία έργο του περιλαμβάνονται και κείμενά του (χρονογραφήματα, επιφυλλίδες, κριτικές κ.α.) που δημοσιεύτηκαν σε έναν μεγάλο –επίσης- αριθμό εντύπων που κυκλοφορούσαν σε διάφορες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, άλλοτε με την υπογραφή του και άλλοτε με ψευδώνυμο που, συχνά και αυτό, από έντυπο σε έντυπο, ήταν διαφορετικό.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Μανώλης Γλέζος: Η άρχουσα τάξη ευγνωμονούσα…

Όσο κι αν αναρωτιέμαι μερικές φορές τι απόμεινε για τον Μανώλη Γλέζο από εκείνη την εξόχως ηρωική πράξη της νιότης του (να κατεβάσει μαζί με τον Λάκη Σάντα -που εύκολα οι περισσότεροι τον ξεχνούν- τη μισητή σβάστικα από τον βράχο της Ακρόπολης), ποιο είναι το απαύγασμα μιας ομολογουμένως γεμάτης ζωής, τώρα στη δύση της και ποια η κληρονομιά που αφήνει στις επόμενες γενιές, ο ίδιος με τις πράξεις του φροντίζει να λύνει τις απορίες μου. Όπως έκανε και χτες με την «ανοιχτή επιστολή» του προς «τους Τριακόσιους της Βουλής των Ελλήνων».

ΑΤΕΧΝΩΣ / Μανωλάκης Κιουπτσής – Γιαννάκης Τσουρτσούλης, οι μικροί εξόριστοι του Αη Στράτη που νίκησαν τον θάνατο από πείνα

Η Κλεονίκη Κιουπτσή (αριστερά) με τον γιο της τον
Μανωλάκη και τη συνεξόριστή της Ελένη Αμπατζή,
στον Αη Στράτη. Πηγή φωτογραφίας:
Γ. Φαρσακίδη, ΣΕ ΑΝΙΣΗ ΜΑΧΗ, Θεσσαλονίκη 2012

Χιλιάδες αγωνιστές «φιλοξενήθηκαν» για δεκαετίες στους τόπους εξορίας. Πολλά παιδιά αντίκρισαν για πρώτη φορά τα χρώματα της ζωής στα υγρά κελιά των φυλακών ή στους βράχους ενός ξερονησιού, μεγάλωσαν ανάμεσα στους φυλακισμένους και τους εξόριστους και έχασαν τον ένα ή και τους δυο γονείς τους στα εκτελεστικά αποσπάσματα, είτε δεν πρόλαβαν καν να τους γνωρίσουν. Ο Μανωλάκης Κιουπτσής και ο Γιαννάκης Τσουρτσούλης είναι δυο από τους πολλούς αφανείς «μικρούς» ήρωες που σήκωσαν στις παιδικές τους ψυχές βάρος δυσανάλογα μεγάλο με τα χρόνια και το μπόι τους, που οι περισσότεροι δεν θα σηκώσουν σε ολόκληρη τη ζωή τους.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ανέκδοτα και αθησαύριστα χρονογραφήματα του Αγώνα από το αρχείο του Γ. Κοτζιούλα ― 2. ΧΩΡΙΣ ΓΙΑΤΡΟ

Ο Γιώργος Κοτζιούλας υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πολυγραφότερους Έλληνες συγγραφείς. Ασχολήθηκε με επιτυχία με όλα τα είδη της λογοτεχνίας, αν και στο ευρύ κοινό είναι, ακόμα, περισσότερο γνωστός ως ποιητής. Στο μεγάλο σε όγκο και αξία έργο του περιλαμβάνονται και κείμενά του (χρονογραφήματα, επιφυλλίδες, κριτικές κ.α.) που δημοσιεύτηκαν σε έναν μεγάλο –επίσης- αριθμό εντύπων που κυκλοφορούσαν σε διάφορες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, άλλοτε με την υπογραφή του και άλλοτε με ψευδώνυμο που, συχνά και αυτό, από έντυπο σε έντυπο, ήταν διαφορετικό.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Νίκος Γόδας: Κομμουνιστής ήρωας και Θρύλος

Ήταν ο μεγάλος παίκτης που με τις ενέργειές του ξεσήκωνε τους φιλάθλους στις κερκίδες. Ο Νίκος Γόδας, ο ποδοσφαιριστής που «καλλιτέχνιζε» (όπως συνήθιζε να λέει ο μεγάλος Αντρέας Μουράτης), από την θέση του «έξω δεξιά», στον αγωνιστικό χώρο, δεν πρόλαβε να ξεδιπλώσει το μεγάλο αθλητικό του ταλέντο με την φανέλα της αγαπημένης του ομάδας, του Ολυμπιακού.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ανέκδοτα και αθησαύριστα χρονογραφήματα του Αγώνα από το αρχείο του Γ. Κοτζιούλα - 1. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΟΥ ΠΕΙΝΟΥΝ

Ο Γιώργος Κοτζιούλας υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους και πολυγραφότερους Έλληνες συγγραφείς. Ασχολήθηκε με επιτυχία με όλα τα είδη της λογοτεχνίας, αν και στο ευρύ κοινό είναι, ακόμα, περισσότερο γνωστός ως ποιητής. Στο μεγάλο σε όγκο και αξία έργο του περιλαμβάνονται και κείμενά του (χρονογραφήματα, επιφυλλίδες, κριτικές κ.α.) που δημοσιεύτηκαν σε έναν μεγάλο –επίσης- αριθμό εντύπων που κυκλοφορούσαν σε διάφορες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, άλλοτε με την υπογραφή του και άλλοτε με ψευδώνυμο που, συχνά και αυτό, από έντυπο σε έντυπο, ήταν διαφορετικό.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ναπολέων Λαπαθιώτης φιλοσοφών και αυτοσαρκαζόμενος

«Κινητοποίησα τις αναμνήσεις μου, συγκέντρωσα κάτι, ό,τι μπόρεσα να βρω, από τις αναμνήσεις των άλλων, έβαλα κάτω και τα δικά του χαρτιά, ― και με βάση κυρίως τα τελευταία αυτά, προσπάθησα να τον δω, να τον στήσω ολόκληρο, πάλι, μπροστά μου ζωντανό, κ’ έτσι να τον δείξω.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ο ηθοποιός Λουντέμης

Δημήτρης Βαλασιάδης

Η ζωή του Μενέλαου Λουντέμη ήταν γεμάτη βάσανα, κακουχίες και διωγμούς. Σαν νεαρός, όταν πάλευε για την καταξίωση στο χώρο των γραμμάτων, ο Δημήτρης Βαλασιάδης (αυτό ήταν το πραγματικό όνομα του Μενέλαου Λουντέμη) αναγκάστηκε να κάνει πολλές δουλειές για ν’ αντιμετωπίσει ακόμα και την πείνα που είχε γίνει αχώριστη παρέα του: λούστρος, σερβιτόρος, λατζέρης κ.ά. Καταξιωμένος συγγραφέας πια, ο κομμουνιστής Λουντέμης διώχτηκε σκληρά για τις ιδέες του, κλείστηκε σε φυλακές και ξερονήσια και γνώρισε την αναγκαστική πολιτική προσφυγιά.