ΑΤΕΧΝΩΣ / «Σκυλάδες» και ψευτοκουλτουριάρηδες αιχμάλωτοι των “like”

 Όποιος γράφει δημόσια εκτίθεται, με την έννοια του ότι δεν μπορεί να κρυφτεί απ’ όσους τον διαβάζουν, δεν μπορεί να τους κοροϊδέψει, να τους πλασάρει ένα πρόσωπο το οποίο δεν έχει. Αυτό συμβαίνει ειδικότερα με αυτούς που η έκθεσή τους έχει κάποια διάρκεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι απόψεις κάποιου δεν μπορεί να διαφοροποιηθούν ή και ν’ αλλάξουν ή ακόμα και να «μετακινηθεί» η οπτική με την οποία προσεγγίζεται ένα θέμα. Αναλόγως με τις διαμορφούμενες συνθήκες αλλάζουν συχνά και οι άνθρωποι. Είναι σημαντικό να εστιάζουμε πώς και γιατί μεταβάλλονται οι συνθήκες και ποιοι ωφελούνται ή χάνουν κάθε φορά.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Παραμυθιάζομαι

Ήταν ένα από τα χιλιάδες παιδιά που κάνουν όνειρα για τη ζωή και βάζουν στόχους, έχοντας να παλέψουν με τεράστιες δυσκολίες και ανισότητες. Κατάφερε να κάνει αυτό που αγαπούσε, από μικρός, αυτό που –όπως έλεγε ο ίδιος- ήταν γεννημένος να κάνει και τίποτα δεν μπορούσε να τον εμποδίσει. Τον χαρακτήρισαν φαινόμενο.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Σωτηρία Μπέλλου: Με πνίγει τούτη η οργή…

Αύγουστος ήταν που ήρθε στη ζωή (1921), Αύγουστος (27 Αυγούστου 1997) και που κίνησε για το τελευταίο της ταξίδι η Σωτηρία Μπέλλου. Αδάμαστη, απροσκύνητη, ασυμβίβαστη, όπως πορεύτηκε για εβδομήντα έξι χρόνια.

ΑΤΕΧΝΩΣ / «Η χαρά της ζωής, φίλε, βρίσκει χώρο μέσα σε κάθε δυσκολία!»

Οι τελευταίες οικονομικές-πολιτικές εξελίξεις  επηρεάζουν αναπόφευχτα και τον χώρο του πολιτισμού, με αποτέλεσμα να ακυρώνονται καθημερινά πολλές συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Δημήτρης Μητροπάνος: «Παραγίναμε νόμιμοι…»

Υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους αυθεντικούς λαϊκούς ερμηνευτές. Σημάδεψε για πάντα το ελληνικό τραγούδι με την από σπάνιο μέταλλο και με λεβέντικη χροιά φωνή του και το βαρύ του «πάτημα» στο πάλκο-σκηνή. Ερμήνευσε μεγάλους συνθέτες, ποιητές και στιχουργούς και δεν αρνήθηκε να σταθεί δίπλα στους νεώτερους δημιουργούς που είχαν κάτι να «πουν»· τα τραγούδια του τραγουδήθηκαν από όλες τις ηλικίες. Συνδέθηκε με το ζεϊμπέκικο όσο ίσως κανείς άλλος ερμηνευτής. Αγαπήθηκε από το λαό και κυρίως τη νεολαία όσο λίγοι.

ΑΤΕΧΝΩΣ / Ο Μανώλης Χιώτης και το τραγούδι για τον Άρη Βελουχιώτη που χάθηκε

Πίσω από κάθε τραγούδι και ό,τι αυτό μάς «λέει», βρίσκεται πάντα μια ιστορία που τις περισσότερες φορές είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό. Μια ιστορία που ξεκινά κατά τη σύλληψη της ιδέας (όχι σπάνια και πριν ακόμα γεννηθεί αυτή) ξετυλίγεται με τη συνεργασία των δημιουργών και ολοκληρώνεται με την παράδοση του τραγουδιού στον τελικό αποδέκτη, που δεν είναι άλλος από το λαό.

στηθάγχη: Το χρήμα! Το χρήμα!

Ο Κλέων Τριανταφύλλου (Αττίκ), υπήρξε πολυτάλαντος δημιουργός. Μουσικοσυνθέτης, στιχουργός, δεξιοτέχνης στο πιάνο και ερμηνευτής των τραγουδιών του, ο Αττίκ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκφραστές του ελαφρού τραγουδιού στη χώρα μας, στις αρχές του 20ού αιώνα. Με την τέχνη του σφράγισε το ελληνικό τραγούδι και τη διασκέδαση στην εποχή του και με τη θρυλική «Μάντρα» του βοήθησε να αναδειχτούν πολλά νέα ταλέντα που στη συνέχεια διέπρεψαν στον χώρο του τραγουδιού και του θεάματος γενικότερα.

Οικοδόμος: "Coca-Cola Τρία Εψιλον": Ούτε «εδώ», ούτε «μαζί» – Το γνωρίζει άραγε ο Μίκης;

«Όταν είσαι στην Ελλάδα 45 χρόνια, μαζί με ανθρώπους που μοιράζονται το ίδιο χαμόγελο, όταν ταξιδεύεις κάθε μέρα σε κάθε γωνιά της ομορφότερης χώρας, τότε μένεις στην Ελλάδα. Για να συνεχίσεις να μοιράζεσαι γεύσεις, στιγμές, απόλαυση. Η Coca-Cola Τρία Έψιλον είναι εδώ και θα μείνει εδώ. Στην Ελλάδα μας, για ένα καλύτερο αύριο, που το δημιουργούμε εδώ, μαζί.» λέει με «συγκινητικό» τόνο η φωνή του εκφωνητή στην τηλεοπτική διαφήμιση της κόκα-κόλα. 

Οικοδόμος: «Τι είναι στ’ αλήθεια ο άνθρωπος;» - Στερνός αποχαιρετισμός στον Σάκη Μπουλά

Δεν θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη «γνωριμία» μου με τον Σάκη Μπουλά, το 1981, στις θρυλικές συναυλίες των Θάνου Μικρούτσικου και Χρήστου Λεοντή. «Η μπαλάντα του έμπορα», που τραγούδησε, σημάδεψε τα χρόνια της πρώτης νιότης, αυτά που έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε «της αθωότητας». Ο Μπρεχτ, με τη φωνή του Σάκη Μπουλά, μας εξηγούσε  με λόγια απλά  τι θα πει εκμετάλλευση.

Οικοδόμος: Κυρία με «Κ»

Μένει μια γεύση πικρή, κάθε φορά που φεύγει από τη ζωή ένας σημαντικός άνθρωπος εκείνης της παλιάς γενιάς που και αποτύπωμα άφησαν με το έργο τους και η ζωή τους σημαδεύτηκε από την αξιοπρέπεια και τη λεβεντιά. Με το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου είναι σα να σβήνει ένα φως.  Και σαν ένα αόρατο χέρι να αρπάζει μαζί με τον άνθρωπο και την εποχή που έζησε. Απομένει όμως η μνήμη για να ανατρέχεις στα δύσκολα και κάποιες φορές να μελαγχολείς από την αναπόφευκτη, άνιση σύγκριση με το σήμερα.

Η Τζένη Βάνου ανήκε στη γενιά των καλλιτεχνών που δεν έκαναν εκπτώσεις. Των εργατών της τέχνης, των μπεσαλήδων, που δούλεψαν σκληρά, που  δεν τους θάμπωσαν τα φώτα της επιτυχίας. Και άλλοι  καλλιτέχνες ξεχώρισαν με το χάρισμα της φωνής τους, έκαναν σπουδαίες καριέρες, έφτασαν στην κορυφή, πέρασαν και έφυγαν. Όμως αυτοί που κέρδισαν την πλατύτερη αποδοχή του κόσμου και την αγάπη του, ήταν όσοι δεν τον κορόιδεψαν ποτέ με τις επιλογές τους, όσοι ήξεραν να στέκονται το ίδιο καλά και πίσω από τους προβολείς,  όσοι είχαν να του δώσουν κάτι παραπάνω από μεγάλα τραγούδια: Ψυχή, ήθος, σεμνότητα, αξιοπρέπεια.

Οικοδόμος: Γιώργος Σαρρής–Χρήστος Παπαδόπουλος: Μια μουσική συνάντηση με κάτι απ’ τα παλιά και το βλέμμα στο μέλλον

Οι δρόμοι ανοίγονται για να οδηγούν σε συναντήσεις. Μια γραμμή που το σχήμα της  αλλάζει μορφές αναλόγως την πορεία, είναι ο μοναχικός δρόμος του καλλιτέχνη. Όταν οι δρόμοι δυο καταξιωμένων καλλιτεχνών σμίξουν η «συνάντηση» που προκύπτει έχει πολλά να πει στους κοινωνούς της τέχνης τους. Ειδικά όταν πρόκειται για δυο αγαπημένους καλλιτέχνες, μουσικούς, τραγουδοποιούς και ερμηνευτές, όπως ο Γιώργος Σαρρής και ο Χρήστος Παπαδόπουλος.

Οικοδόμος: Το γυφτάκι...

Τραγούδα  το τραγούδι σου γύφτο μου αγαπημένε, τραγούδα  δυνατά για να  τ’ ακούσουν οι «μπαλαμοί», τώρα που οι «αφέντες» ανακάλυψαν στους τσιγγάνους την πηγή του κακού… Τραγούδα για την περήφανη φυλή σου, τραγούδα και για μας, το τραγούδι που ενώνει τους ανθρώπους, μπας κι ανοίξουμε κάποια στιγμή τα μάτια μας, όλες οι φυλές, και στείλουμε στον αγύριστο τους αφέντες…

Οικοδόμος: «ΠΟΛΕΜΑΜΕ (τον φασισμό) ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΑΜΕ» – Μια πρόταση, με αφορμή την ακύρωση της συναυλίας του Θάνου Μικρούτσικου

Στον σημερινό Ριζοσπάστη δημοσιεύεται η είδηση της ακύρωσης της προγραμματισμένης για μεθαύριο συναυλίας του Θάνου Μικρούτσικου (Δευτέρα 23/9, στο Θέατρο Βράχων του Βύρωνα), μαζί με την ανακοίνωση του συνθέτη και των ερμηνευτών, στην οποία εξηγούν πως ο λόγος της ματαίωσης της συναυλίας είναι «τα τελευταία γεγονότα στο Πέραμα, στο Μελιγαλά και ιδίως η άγρια δολοφονία του συναδέλφου Παύλου Φύσσα από ναζιστές δολοφόνους της "Χρυσής Αυγής"».

Τα φτωχαδάκια...

Ανδρέας Βγενόπουλος, συνολικό δηλωθέν
ατομικό εισόδημα €18.217,41

Πολύ σατράπικα μιλάς
εγώ πονώ κι εσύ γελάς
και μ’ απαρνιέσαι με ειρωνεία
τέτοια είναι η κοινωνία.

Κόκκαλης Σωκράτης, συνολικό δηλωθέν
ατομικό εισόδημα €26.870,11

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια
ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια.

 

Δε βρίσκω δίκιο πουθενά
παντού ο λόγος σου περνά
είναι η ζωή μου μια τυραγνία
τέτοια είναι η κοινωνία.

Αλαφούζος Ιωάννης, συνολικό δηλωθέν
ατομικό εισόδημα €26.160,40

 

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια
ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια.

Μάνεσης Νικόλαος, συνολικό δηλωθέν
ατομικό εισόδημα €30.714,52

 

Μα θα γυρίσει κι ο τροχός 
δε θα `μαι πάντοτε φτωχός

θα με γυρεύεις με αγωνία

τέτοια είναι η κοινωνία.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=p9Dvg4bWFoQ

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια
ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια...

[ΓΕΝΑΡΗΣ 2013]

Ο κύριος Πάνος Γαβαλάς

Σηκώθηκα από το τραπέζι και πλησίασα στο μεγάλο τζουκ μποξ. Έσπρωξα ένα τάληρο στη σχισμή. Με το αριστερό μου χέρι πάτησα ένα πλήκτρο που είχε γραμμένο πάνω του ένα  λατινικό χαρακτήρα και με το δεξί ένα με  αριθμό. Ένα μεταλλικό χέρι σα δρεπάνι σηκώθηκε από τη βάση του και κινήθηκε νωχελικά μπροστά από τα τοποθετημένα με αριστοτεχνικό τρόπο στη σειρά δισκάκια των 45 στροφών: «Εγώ είμαι ένα παλιόπαιδο». Το άρπαξε και επέστρεψε στο πικάπ. Το ακούμπησε στο πλατώ. Ο  βραχίονας κατέβηκε νευρικά. Πρώτα ακούστηκε το «ξύσιμο» της βελόνας πάνω στο βινύλιο. Ακολούθησε η εισαγωγή του κλαρίνου και αμέσως μετά το μπουζούκι μ’ ένα σόλο άρχισε να ξεδιπλώνει το βαρύ ζεϊμπέκικο. Σε μερικά δευτερόλεπτα  η φωνή του Πάνου Γαβαλά απογείωνε την παρέα. Κάποιοι χτυπούσαν παλαμάκια συνοδεύοντας τον χορευτή και τον πρόωρο νταλκά του. Άλλοι τραγουδούσαν. 


Στο καφενείο του θείου Κώστα τα ποτήρια γέμιζαν  και άδειαζαν στο λεπτό και οι σωσμένες γόπες των τσιγάρων ξεψυχούσαν στο τσιμεντένιο δάπεδο. Ζούσαμε έντονα  τις στιγμές  των χρόνων της ορμής και του πάθους. Βιαζόμασταν  να γευτούμε τα πάντα. Το πρώτο τσιγάρο, το πρώτο αλκοόλ, το πρώτο ερωτικό φιλί. Ήταν η εποχή που βιάζεσαι να μεγαλώσεις ή μάλλον που νομίζεις πως είσαι μεγάλος,  πολύ μεγάλος…  

 http://www.youtube.com/watch?v=yiYxCSGuyw0&feature=player_embedded

Πέρασαν κάμποσα χρόνια μέχρι το 1986. Το ολοκαίνουργιο, μοντέρνας αισθητικής Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας στεκόταν επιβλητικό δίπλα στα γαλάζια φαληρικά νερά σαν βαπόρι έτοιμο να σαλπάρει. Δεν είχαν προλάβει ακόμα να ξεθωριάσουν οι κορδέλες των εγκαινίων μιας εποχής που είχε ήδη αρχίσει να χτίζεται η πράσινη «νέα Ελλάδα», αυτή που στη συνέχεια έγινε «ισχυρή» και πάνω στ’ αποκαΐδια της κυλάει ο καθένας τον τροχό της ζωής του σήμερα. Ένα ζεστό απόγευμα κατηφορίσαμε με την παρέα στο Φάληρο, στη μουσική εκδήλωση που διοργάνωνε το φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή με θέμα το κοινωνικό-λαϊκό τραγούδι. Στο κατάμεστο κλειστό στάδιο εμφανίστηκαν πολλοί σπουδαίοι και καταξιωμένοι καλλιτέχνες και δημιουργοί. Ανάμεσά τους το αχτύπητο μουσικό ζευγάρι Πάνος Γαβαλάς και Ρία Κούρτη. Ήταν η τελευταία εμφάνιση του κυρίου Γαβαλά μπροστά σε μεγάλο κοινό. Από μέρες ξέραμε πως ήταν βαριά άρρωστος και το να εμφανιστεί και να τραγουδήσει  στην εκδήλωση έκανε την συγκίνηση του κόσμου ακόμα μεγαλύτερη. Μετά από πολλά χρόνια διάβασα πως ο γιος του, ο Γιάννης, είχε προσπαθήσει να τον αποτρέψει: «Τελευταία που ήταν άρρωστος δεν τον άφηνα να πάει στο συγκεκριμένο φεστιβάλ. Λέω: πώς θα πας, αφού ήτανε για εγχείρηση, για αφαίρεση λάρυγγα, όχι, μου λέει, θα πάω. Και πήγε. Πήγε γιατί ενδεχομένως θυμότανε τα νιάτα του».

Μα πως μπορούσε στ’ αλήθεια να ξεχάσει τα νιάτα του; Ήταν μια εποχή  δύσκολη για τον περισσότερο κόσμο και για όποιον είχε αριστερές καταβολές, ακόμα πιο δύσκολη… Ο Πάνος Γαβαλάς γεννήθηκε το 1926 στη Γούβα στο Παγκράτι. Η πρώτη επαφή του με τη μουσική έγινε με μια φυσαρμόνικα που έπαιζε στους προσκόπους. Στα χρόνια της κατοχής εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και συμμετείχε στο μουσικό τμήμα όπου τραγουδούσε αντάρτικα τραγούδια. Το ’45  άνοιξε τσαγκαράδικο στην Καισαριανή, ενώ ταυτόχρονα δούλευε και μια ταβέρνα που είχε παλιότερα ο πατέρας του στο Παγκράτι. Όμως τους την έκλεισαν σύντομα. Είχε γίνει στέκι αριστερών... Τότε πρωτόπιασε την κιθάρα και με δυο τρεις φίλους του έφτιαξαν συγκρότημα κι έπαιζαν τραγούδια της εποχής. Παντρεύτηκε το ’48  κι ένα χρόνο μετά απέκτησε τον γιο του. Δύσκολα  χρόνια. Εμφύλιος, φτώχεια, ανέχεια. Για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στην οικογένειά του το πρωί δούλευε, τσαγκάρης, ψαράς, κουρέας, ηλεκτροσυγκολλητής ή  φορτοεκφορτωτής και το βράδυ έπαιζε σε μικρά λαϊκά ταβερνάκια. Ώσπου η φωνή του άνοιξε τις πόρτες και μπήκε στα σπίτια και τις καρδιές του κόσμου  και ο Πάνος Γαβαλάς έγραψε τη δική του χρυσή σελίδα στο βιβλίο του λαϊκού τραγουδιού.

Υπάρχουν πολλές καλές φωνές στο λαϊκό τραγούδι. Ερμηνευτές και ερμηνεύτριες που ξεχώρισαν και έμειναν στο πέρασμα του χρόνου. Όμως οι Καζαντζίδης, Γαβαλάς και Μπιθικώτσης αποτελούν ό,τι καλύτερο μέχρι τις μέρες μας. Αυτό δεν βασίζεται σε έρευνες ή ειδικές γνώσεις του γράφοντος, μα σε ένα  αλάνθαστο  εσωτερικό κριτήριο, που  σαν αξίωμα της καρδιάς δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Ο Μπιθικώτσης, όταν τραγουδάει, κρατάει απέναντί του τον ακροατή. Πατάει ανέκφραστος γερά πάνω στην   αψεγάδιαστη φωνή του, είναι απόμακρος, ψυχρός. Ο Στέλιος το ακριβώς αντίθετο. Μπαίνει στην ταβέρνα με την κιθάρα του, κι έρχεται και κάθεται σαν αδερφός στο τραπέζι σου. Σου σφίγγει το χέρι πριν αγγίξει την ψυχή σου. Τραγουδάει για την παρέα, τραγουδάς κι εσύ μαζί του, κι όπως έχεις απλωμένο το χέρι στην καρέκλα, πίσω από την πλάτη του, σου κάνει κάθε τόσο νόημα να γεμίσεις τα ποτήρια.

Με τον Γαβαλά δεν συμβαίνει τίποτα από τα δυο. Η πρώτη εντύπωση που σου αφήνει όταν ανεβαίνει στο πάλκο, είναι του  κλασικού γόη του ασπρόμαυρου σινεμά. Έχει  «αυστηρό» παρουσιαστικό και μια δωρικότητα στις κινήσεις του σώματος, όμως δεν είναι απόμακρος. Είναι ντυμένος στην πένα και τα γυαλιά με τον χαρακτηριστικό σκελετό του προσθέτουν μια ρομαντική αύρα. Σωστός τζέντλεμαν. Πιάνει την κιθάρα και μέχρι ο μαέστρος να δώσει το μουσικό σύνθημα περιμένεις. Περιμένεις, ώσπου ανοίγει μελαγχολικά τα βελούδινα φτερά της η φωνή του. Αμέσως σε μαγνητίζει με την ευγένειά της. Σε μαγεύει με τις διαστάσεις της. Σε ταξιδεύει σε μουσικά σταυροδρόμια -είτε τραγουδάει για το μεροκάματο, τη φτώχεια και τον καημό του μετανάστη, είτε για τις πληγές που άνοιξαν στις καρδιές τα βέλη του μικρού φτερωτού θεού- με τρόπο τόσο όμορφο που να θέλεις να τα διαβείς όλα. Και αυτό το ταξίδι θέλεις να το κάνεις ξανά και ξανά.

Έγιναν πολλά ταξίδια από τότε. Από τη γυάλινη βιτρίνα του τζουκ μποξ του θείου Κώστα, στην οθόνη της πρώτης ασπρόμαυρης τηλεόρασης. Από  τους δίσκους στο ξεχαρβαλωμένο  πικάπ  στις κασέτες που λιώναν στο πλακέ κασετόφωνο στην πενταήμερη. Από την αγγαρεία στα μαγειρία και την νυχτερινή σκοπιά στον όρχο, στην έξοδο της Κυριακής στο ταβερνάκι του «Έρκολου». Και πάντα, στη χαρά ή την απογοήτευση,  στα πάνω και τα κάτω της ζωής, η φωνή του Πάνου Γαβαλά ήταν και είναι πρόθυμη  να επαναλάβει το γνωστό μας ταξίδι, ακούραστα, όσες διαδρομές κι αν χρειαστούν.

Τις πληροφορίες για τη ζωή του πήρα από την ιστοσελίδα ogdoo.gr στην οποία υπάρχει ένα καλό εκτενές αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του τραγουδιστή.

Ο Πάνος Γαβαλάς ηχογράφησε εκατοντάδες τραγούδια, πολλά από τα οποία έγιναν μεγάλες επιτυχίες. Διάλεξα για την ανάρτηση μερικά, με το κριτήριο που αναφέρθηκε πιο πάνω.

ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ

http://www.youtube.com/watch?v=u6J3A3WupGg&feature=player_embedded

ΠΟΥ ΝΑ ΓΥΡΝΑΣ

http://www.youtube.com/watch?v=rdvx8u3cGU8

ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ

http://www.youtube.com/watch?v=mpiZR7YFpa0

ΚΑΗΜΟ ΜΕΣ’ ΤΗΝ ΚΑΡΔΟΥΛΑ ΜΟΥ

http://www.youtube.com/watch?v=Xw44e0VoKCE

ΚΑΘΕ ΛΙΜΑΝΙ ΚΑΙ ΚΑΗΜΟΣ

http://www.youtube.com/watch?v=PhSQzEKz2gc

ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ ΑΝΑΒΕΙ ΦΩΤΙΑ

http://www.youtube.com/watch?v=aupGQ068KYw

ΣΙΓΑΝΟΨΙΧΑΛΙΣΜΑ

http://www.youtube.com/watch?v=kMFedr7G118

ΟΣΟ ΚΙ ΑΝ ΠΙΝΩ ΚΙ ΑΝ ΜΕΘΩ

http://www.youtube.com/watch?v=bGXj70QSyfg

ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ Μ' ΕΝΑ ΑΝΤΙΟ 

http://www.youtube.com/watch?v=x20WBUHJjk0

ΜΑΚΡΙΑ ΜΟΥ ΝΑ ΦΥΓΕΙΣ (live)

http://www.youtube.com/watch?v=yIEdPufaTaI

ΟΣΟ ΜΕ ΜΑΛΩΝΕΙΣ

http://www.youtube.com/watch?v=FkGbrFmoMRE

ΜΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΕΙΣ

http://www.youtube.com/watch?v=EPSY7_ybbnc

ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΣΚΑΛΕΣ

http://www.youtube.com/watch?v=RmCUA_vBbPY

ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ

http://www.youtube.com/watch?v=FF6sHpOZ0oo

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

http://www.youtube.com/watch?v=fvha-b9WTPQ

ΖΩΗ ΓΕΜΑΤΗ ΠΟΝΟ

http://www.youtube.com/watch?v=Ob0N2lHzmVc

ΜΟΥ ΣΠΑΣΑΝΕ ΤΟ ΜΠΑΓΛΑΜΑ

http://www.youtube.com/watch?v=t-gMOYYyOfw

ΟΝΕΙΡΟ ΔΕΜΕΝΟ

http://www.youtube.com/watch?v=_sn7ahDp8YY

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΦΥΓΕΣ

http://www.youtube.com/watch?v=Gj4srRK_9gs

[ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2012]

Η γιορτή των κομμουνιστών στο ΣΕΦ

Η γιορτή στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας για τα 94χρονα του ΚΚΕ ήταν ουσιαστική, λιτή και περιελάμβανε τα απολύτως απαραίτητα. Χωρίς φανφάρες και ταρατατζούμ, χωρίς μεγαλόστομες ιστορικές αναδρομές και αόριστες διακηρύξεις για το μέλλον. Μια εκδήλωση φτιαγμένη από κομμουνιστές που ανάβλυζε μεράκι, σεβασμό στους προσκεκλημένους, αγάπη και πίστη για το κόμμα, αγωνιστικότητα και  αισιοδοξία για το αύριο.

Στοιχεία που μπορούσες να τα δεις στους νεολαίους της υποδοχής, στα κορίτσια που διακινούσαν τα ημερολόγια, στους συντρόφους της περιφρούρησης, στους καλλιτέχνες που συμμετείχαν και φυσικά στην ομιλία της Αλέκας, που ήταν ίσως η καλύτερή της τον τελευταίο καιρό. Το κομμάτι που περιγράφει την λαϊκή οικονομία σε ένα μελλοντικό καθεστώς λαϊκής εξουσίας, δίνει ρεαλιστικές απαντήσεις σε «καυτά» ερωτήματα. Όποιος θέλει μπορεί να καταλάβει, ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή όχι. Περιθώρια για «παρερμηνείες» δεν υπάρχουν.

Αυτά φαίνεται πως τα περίμεναν οι χιλιάδες καλεσμένοι που πλημμύρισαν τους χώρους του ΣΕΦ. Οι κερκίδες ήταν γεμάτες πριν τις 18:30. Κάποια στιγμή και ενώ η προσέλευση του κόσμου συνεχιζόταν, οι διοργανωτές αναγκάστηκαν να ανοίξουν και τις εξέδρες δίπλα-πίσω από την εξέδρα. Σε λίγα λεπτά γέμισαν κι αυτές.

Υπήρξαν κάποιες στιγμές ιδιαίτερες:

-Η ανατριχίλα που προκάλεσε η προβολή του βίντεο με εικόνες από την 94χρονη πορεία του κόμματος. Σε κάποια σημεία του οι συγκεντρωμένοι «απαντούσαν» με ένα παρατεταμένο ζεστό χειροκρότημα.  Όπως όταν από την «μικρή» οθόνη του σταδίου πέρασαν έφιπποι, καλπάζοντας, ο πρωτοκαπετάνιος Άρης με τους μαυροσκούφηδες.

-Η συμμετοχή της Αφροδίτης Μάνου  -αγαπημένη μορφή- και η συγκλονιστική ερμηνεία της στο αντάρτικο τραγούδι. Υπήρξαν στιγμές που η φωνή της μας θύμισε την αδικοχαμένη (αδελφή της) Μαρία Δημητριάδη.

-Το χιούμορ του Γιώργου Μεράντζα, λίγο πριν τραγουδήσει. «Άϊντε μωρέ και μέχρι τα 100 (χρόνια του κόμματος) θα τους έχουμε καθαρίσει όλους»!

-Η παθιασμένη ερμηνεία του Βασίλη Λέκκα. Όταν τραγουδάει νομίζεις πως διευθύνει και την ορχήστρα, ότι θα απογειωθεί.

-Το κλείσιμο της γιορτής, όταν ένα ολόκληρο στάδιο, όρθιο και με σηκωμένες γροθιές τραγουδούσε την «Διεθνή».

-…Η απουσία του Μίλτου Πασχαλίδη. Δεν ήμουν, όπως καταλαβαίνετε, σε θέση να δώσω πειστικές απαντήσεις στην κόρη. Σε όλη τη διάρκεια της επιστροφής στο σπίτι…

 

[ΝΟΕΜΒΡΗΣ 2012]

Oι ΝΕΒΜΑ - Goin Through στο φεστιβάλ...

Οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις στα φεστιβάλ της ΚΝΕ – Οδηγητή προκαλούσαν πάντα αίσθηση και εκτός από ένα μεγάλο πολιτιστικό γεγονός κάθε χρόνο, λειτουργούσαν και σαν μαγνήτης για έναν κόσμο που δεν είχε πολλές σχέσεις με το κόμμα, για να έρθει πιο κοντά.

Από το πρώτο φεστιβάλ, που δεν θυμάμαι καλά λόγω ηλικίας, μέχρι στις μέρες μας, πέρασαν από τις εξέδρες του μεγαθήρια των Γραμμάτων και των Τεχνών, φωτισμένοι καλλιτέχνες και σπουδαίοι δημιουργοί, που η παρουσία τους στο συγκεκριμένο χώρο σήμαινε πολλά. Δεν θα ξεχάσω ποτέ μια μαγική στιγμή που έζησα σε κάποιο φεστιβάλ της δεκαετίας του ’80.

Δίπλα από την κατάμεστη κεντρική εξέδρα, λίγο πριν ξεκινήσει μια συναυλία -αν δεν κάνω λάθος, του Μίκη Θεοδωράκη. Ο διερχόμενος κόσμος πολύς, τα μεγάφωνα στη διαπασών και ξαφνικά έρχονται κατά κύματα το χειροκρότημα και το σύνθημα από χιλιάδες χέρια και στόματα: «Τιμημένο ΚΚΕ!». Ρίτσος, Θεοδωράκης, Κατράκης, Χαρίλαος, Υψηλάντη και άλλοι που δεν θυμάμαι αυτή τη στιγμή, προκάλεσαν ρίγη συγκίνησης και ενθουσιασμού όταν φάνηκαν ανάμεσα στο πλήθος να βαδίζουν με δυσκολία,  προσπαθώντας να φτάσουν στα μπροστινά καθίσματα της εξέδρας.

Όμως ο σκοπός της ανάρτησης δεν είναι η αναπόληση μεγάλων στιγμών, παλαιών και ελπιδοφόρων  εποχών… Τα χρόνια πέρασαν, οι εποχές «άλλαξαν» και το φεστιβάλ είναι εδώ, συμπληρώνει  φέτος –αισίως- τα 38. Και ακόμα έχει πολλά να πει και να προτείνει, στην πολιτική και στον πολιτισμό.

Μικρούτσικος, Λεοντής, Λέκκας, Μητσιάς, Ανδρεάτος, Κορακάκης, Πασχαλίδης, Λ. Παπαδόπουλος, Γ. Σαρρής, Τσακνής, Ζιώγαλας, Μηλιώκας, Κούτρας, Νέγκα, Τρίφωνο, βρίσκονται ανάμεσα στους καλλιτέχνες που φέτος θα πλαισιώσουν τις μουσικές του εκδηλώσεις. Καλλιτέχνες με συγκεκριμένη διαδρομή και κάποιοι με βαθιά χνάρια στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου μας.

Δεν μπορεί όμως κανείς να μη νιώσει έκπληξη όταν διαβάζει πως στο 38^ο  φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή συμμετέχουν οι... –δεν κάνω διακοπές, σου δίνω αυτό που θες…- ΝΕΒΜΑ - Goin Through!

Το διάβασα-έμαθα, μαζί με μια πολύ καλή ανάλυση-κριτική, από ΕΔΩ.

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή νόμισα πως πρόκειται για χιουμοριστικό άρθρο και πριν προχωρήσω στην ανάγνωσή του, έσπευσα να επιβεβαιώσω την είδηση. Πιο επίσημη επιβεβαίωση δεν μπορούσε να υπάρξει, οπότε έμεινα κι εγώ με την απορία, γιατί δεν μπορώ να  αποδεχτώ πως οι εποχές «αλλάζουν». Μα είναι όμως έτσι, «αλλάζουν»;

Προχτές το βράδυ με ρωτάει η κόρη μου αν ξέρω ποιοι καλλιτέχνες θα είναι φέτος στο φεστιβάλ. Είχα μάθει για τους λεγάμενους αλλά έκανα τον ανήξερο. Τους αναφέρει με μεγάλη έκπληξη και αμέσως με ρωτάει: «πως σου ακούγεται αυτό μπαμπά;». Συνεχίζω να κάνω τον αδιάφορο και της επιστρέφω την ερώτηση: «ξέρω εγώ; Εσύ να μου πεις»… Τότε η έκπληξή της μεγαλώνει και μου απαντάει  με ένα μεγαλοπρεπές -επί λέξει- «μπλιαααχ;!»…

Ας μην «υποτιμούμε» τη μαθητική νεολαία. Δεν είναι αυτές οι επιλογές που θα την φέρουν πιο κοντά μας. 

Ακούω διάφορα είδη μουσικής και το hip hop είναι μέσα σ’ αυτά. Δεν είμαι ειδικός και δεν με ενδιαφέρουν όσα γράφονται κατά καιρούς για κόντρες, διασπάσεις, ρεύματα του hip hop κλπ. Ας με συγχωρήσουν κάποιοι από τους νεότερους αλλά –αν και ούτε εγώ έκανα διακοπές- , στην Ελλαδίτσα μας όταν ακούω τη λέξη hip hop τη συνδυάζω με ρυθμό και  στίχους ανατρεπτικούς, με περιεχόμενο πολιτικό.  Με ήθος, αξιοπρέπεια και σεμνότητα από αυτούς που το υπηρετούν. Και τότε η επιλογή μου δεν μπορεί να είναι άλλη από αυτή. 

[ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012]

15 βαριά ζεϊμπέκικα για την κοινωνική αδικία

«Μπήκα πια στη βιοπάλη. Αν θυμάμαι καλά, πρωτοπούλησα τσιγάρα. Είχα φτιάξει έναν ταμπλά, έβαζα μέσα τσιγάρα και κατέβαινα στην Ομόνοια να τα πουλήσω. Άλλες φορές στη μεγάλη κίνηση κατέβαινα με τον ηλεκτρικό και μετέφερα βαριά πράγματα που είχαν μαζί τους οι επιβάτες και τα πήγαινα στις αφετηρίες των λεωφορείων. «Να τα πάμε κύριος;» Κάτι άλλα παιδιά μου είπαν ότι βγάζεις πιο πολλά με το νερό στη Λαχαναγορά. Γιατί με το «να τα πάμε κύριος;» μας κυνηγούσαν οι αστυφύλακες. Υπήρχε ένας Λεωνίδας του 4^ου που με είχε πολύ στο μάτι, μου ‘ριχνε κάτι κλωτσιές, Παναγία μου! Πήδαγα δυο μέτρα. Κι όταν του ‘λεγα «Εμένα βρήκες και κυνηγάς; Τόσα παιδιά είμαστε, γιατί εμένα;», «Εσένα βρε πούστη», μου ‘λεγε, «εσένα, τσόγλανε».(1)

Το λαϊκό τραγούδι πήρε τη σκυτάλη από το ρεμπέτικο στα χρόνια του εμφυλίου. Άξιοι και ταλαντούχοι συνθέτες, στιχουργοί και τραγουδιστές του έδωσαν σάρκα και οστά. Ο λαός το αγκάλιασε, το έκανε κτήμα του, ήταν γι’ αυτόν η δεύτερη φωνή του, το αποκούμπι του, η διασκέδαση  και η συντροφιά του τις δύσκολες ώρες. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Οι δημιουργοί του ήταν άνθρωποι του λαού, που αντιμετώπιζαν τα ίδια προβλήματα,  ζούσαν τις ίδιες κακουχίες,  ανέπνεαν τον ίδιο μολυσμένο αέρα της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης που γεννούσαν οι κοινωνικές ανισότητες ενός συστήματος άδικου για τους πολλούς.

«H αριστοκρατία των Τρικάλων με κορόιδευε, γιατί ήμουν κακοντυμένος και έπαιζα μπουζούκι. Πολλές φορές με προσβάλανε και με κάνανε να ντρέπομαι πολύ. Εγώ όμως τους εκδικήθηκα με τις μετέπειτα επιτυχίες μου. Ολοι αυτοί που με κοροϊδεύανε τότε, έρχονταν στα κέντρα που δούλευα και πετάγανε τα πλούτη τους στα πόδια μου για ένα τραγούδι...».(2)

Από τότε αντιστέκεται  στο χρόνο αν και οι αντίπαλοί του είναι πολλοί, δυνατότεροι και πιο «γυαλιστεροί». Το αυθεντικό λαϊκό τραγούδι είναι και σήμερα εδώ. Αγγίζει κάποιες ξεχασμένες –ίσως από κάποιους- χορδές του εσωτερικού μας κόσμου και τις κάνει να πάλλονται. Μας συνδέει με το  -όχι και τόσο μακρινό- παρελθόν μας, που τόσο έντονα άρχισε να του μοιάζει το παρόν.

Η κοινωνική αδικία δεν έλειψε ποτέ από αυτόν τον τόπο. Η σκληρή, άδικη, χωρισμένη σε τάξεις κοινωνία, προδιαγράφει το μέλλον αυτού που γεννιέται φτωχός. Ένα μέλλον σκληρό και αβέβαιο, με καθόλου εως ελάχιστες ευκαιρίες στο δικαίωμά του για μια θέση κάτω από τον ήλιο. Το σύμπλεγμα των εξουσιών του κράτους φαντάζει σαν ένα αδιαπέραστο ψηλό τείχος απέναντι στον φτωχό που θα τολμήσει να σηκώσει το ανάστημά του και να το αμφισβητήσει, έτοιμο να τον συντρίψει. Η οικονομική εκμετάλλευση του εργάτη, η «τυφλή δικαιοσύνη» που έχει μάτια μόνο για τους ισχυρούς, το κυνηγητό του χωροφύλακα.

Πολλοί είναι αυτοί που κατηγόρησαν το λαϊκό τραγούδι σαν ένα «ευτελές» μουσικό είδος. Που προσπάθησαν να το συνδέσουν με την «καψούρα», με τον σκοτεινό χώρο του υποκόσμου, με απαγορευμένες ουσίες και άλλες παράνομες δραστηριότητες. Που κάποτε το λογόκριναν. Που επιχείρησαν αργότερα απαξιωτικά να το ταυτίσουν με τον πόλεμο των πιάτων και των λουλουδιών στα «σκυλάδικα». Άλλοι απλά επειδή δεν μπόρεσαν να το «εξηγήσουν» και άλλοι από αντιπάθεια για την κοινωνική τάξη την οποία εξέφραζε. Και η εκάστοτε  εξουσία για τους δικούς της λόγους...

«Τα τραγούδια μου μιλάνε για τα προβλήματα του λαού μας και δεν ήταν καψουροτράγουδα. Μιλάγαμε για την ξενιτιά, την αγάπη, την κοινωνική αδικία. […] Όλα αυτά τα βγάλαμε στο τραγούδι. Τότε οι στίχοι και η μουσική ήταν ένα πράμα. Ταιριασμένα… Για να μπορέσεις να προχωρήσεις πρέπει να κοιτάς και την ιστορία σου…».(3)

Συγκέντρωσα και σας παρουσιάζω δεκαπέντε βαριά ζεϊμπέκικα που μιλάνε για την κοινωνική αδικία. Δεν έγινε κάποια ιδιαίτερη έρευνα πριν την επιλογή και δεν τα παρουσιάζω με μια συγκεκριμένη σειρά. Δεν ισχυρίζομαι πως είναι τα πιο αντιπροσωπευτικά του είδους  ή τα «καλύτερα». Είναι τραγούδια που αγάπησα με τα χρόνια και με συντρόφευαν σε πολλές στιγμές της ζωής μου, χαράς και πόνου.

Γιατί βαριά ζεϊμπέκικα; Το ζεϊμπέκικο είναι ο ρυθμός που  ταιριάζει απόλυτα στην κατηγορία αυτών των τραγουδιών. Η βαριά πενιά είναι το «αχ» του αδικημένου, είναι ο πόνος που προκαλεί η κοινωνική αδικία που σε κάποια τραγούδια γίνεται ελπίδα για το γκρέμισμά της. Γιατί με τον ρυθμό του ζεϊμπέκικου η στεναχώρια, η φτώχεια, η ένοχη κοινωνία, η αδικία, μπαίνουν στην ψυχή του λαού. Γιατί στο ρυθμό του ζεϊμπέκικου νιώθω να χτυπούν οι παλμοί της καρδιάς μου.

Οι τραγουδίστριες και τραγουδιστές που τα ερμηνεύουν είναι μερικοί από τους πολύ αγαπημένους μου. Θα μπορούσαν να γίνουν πολλές αναρτήσεις με το συγκεκριμένο θέμα, αποκλειστικά και μόνο με τραγούδια του Τσιτσάνη, ή με τη φωνή του Στέλιου Καζαντζίδη. Κάποια  από τα τραγούδια που σας παρουσιάζω πρωτοτραγουδήθηκαν από αυτόν, που έγραψε κιόλας ο ίδιος αρκετά. Δεν θεώρησα αναγκαίο να ψάξω για να βρω τις πρώτες εκτελέσεις των τραγουδιών. Οι επιλογές μου  αφορούν την ερμηνεία του κάθε τραγουδιού που με άγγιξε περισσότερο ή το ίδιο με την πρώτη εκτέλεση.

Δεν θα μπορούσε οι επιλογές να μην αφορούν τραγουδιστές που νιώθουν πρώτα οι ίδιοι τα τραγούδια και τα εκφράζουν με την πονεμένη ερμηνεία τους. «Λαϊκός τραγουδιστής», έλεγε ο Στέλιος Καζαντζίδης, «είναι αυτός, που εκφράζει τα προβλήματα, τα παράπονα και τις αγωνίες του απλού κόσμου. Πρέπει να βγάζει από μέσα του πόνο για να απαλύνει τον πόνο αυτών που τον ακούνε. Γιατί, κακά τα ψέματα, λαϊκό τραγούδι σημαίνει πόνος». Σας εύχομαι καλή ακρόαση.

1. ΑΔΙΚΙΑ

Στίχοι-μουσική: Σταύρος Τζουανάκος

Ερμηνεύει ο ίδιος

Δεν ξέρω αν είμαι άνθρωπος

τι κι αν πατάω στο χώμα,

η αδικία μ' άρπαξε το γέλιο

απ' το στόμα.

Όπου άνθρωπος κακία

και προ πάντων αδικία.

Όλον τον κόσμο γύρισα

γνώρισα χίλιους τόπους.

Κι όμως παντού συνάντησα

μόνο κακούς ανθρώπους.

Όπου άνθρωπος κακία

και προ πάντων αδικία.

Τη φτώχεια τη περιφρονούν

τον πόνο σου γελούνε

λίγη αγάπη τους ζητάς

μα εκείνοι σε μισούνε.

Όπου άνθρωπος κακία

και προ πάντων αδικία.

2. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΕΝΟΧΗ

Μουσική: Στέλιος Καζαντζίδης

Στίχοι: Χρήστος Κολοκοτρώνης

Ερμηνεύει η Ελένη Βιτάλη

Κοινωνία ένοχη παλιοκοινωνία

είσαι σκάρτη και άπονη και σε κατηγορώ

μες στην αδικία σου και μες στην τυραννία

κοινωνία ένοχη να ζήσω δεν μπορώ

Κοινωνία ένοχη εσύ μου 'χεις γκρεμίσει

όλα μου τα όνειρα σε τούτη τη ζωή

κι απ' την αγάπη μου εσύ μ' έχεις χωρίσει

και άδικα με τυραννάς βράδυ και πρωί

Κοινωνία αχάριστη δε θα αντέχω άλλο

σ' το 'χω πει πολλές φορές και θα σ' το ξαναπώ

έχω ένα παράπονο παράπονο μεγάλο

πως το δίκιο μου ποτέ δεν πρόκειται να βρω

3. ΕΝΑΣ ΑΛΗΤΗΣ ΠΕΘΑΝΕ

Στίχοι: Κώστας Μάνεσης

Μουσική: Κώστας Καπλάνης

Ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Ένας αλήτης πέθανε στου πάρκου την πλατεία

μα ούτε μάτια εδάκρυσαν ούτε καρδιές εράγισαν

Άραγε άραγε ποιος να ναι αιτία

αχ κακούργα κακούργα κοινωνία

Για κάποιο παραστράτημα για μια συκοφαντία

οι φίλοι τον μισήσανε κι οι πόρτες όλες κλείσανε

Άραγε άραγε ποιος να ναι αιτία

αχ κακούργα κακούργα κοινωνία

Ένας αλήτης πέθανε εχτές αργά το δείλι

ο χάρος τον αγκάλιασε εκεί που τον αντάμωσε

Μέσα στου πάρκου στου πάρκου την πλατεία

αχ κακούργα κακούργα κοινωνία

4. ΧΑΡΟΚΟΠΟΥ 1942-1953           

         

Στίχοι-μουσική: Άκης Πάνου

Ερμηνεύει ο Λεωνίδας Βελής

Εφτά νομά- σ’ ένα δωμά-

πού να ξαπλώ- να κλείσεις μά- ;

Ο ένας πάει σινεμά

ο άλλος πέφτει και κοιμά-

ύπνος με βάρδια δηλαδή

στην πόρτα σύρμα για κλειδί.

Εφτά νομά- δυστυχισμέ-

σ’ ένα δωμά- φυλακισμέ-

δικαίως αγανακτισμέ-

και με τα πάντα αηδιασμέ- .

Πώς τα ’χεις έτσι μοιρασμέ-

ντουνιά ψευτοπολιτισμέ- ;

Οι δυο δουλε- απ’ τους εφτά

από τα χρέ- τι να προφτά- ;

Σαν τα τσουβά- , σαν τα σκουπί-

εφτά νομά- χωρίς ελπί-

σ’ ένα δωμά- μισογιαπί.

Ποιος να φωνά- και τι να πει;

5. ΚΕΡΝΑ ΜΕ ΠΟΝΕ, ΚΕΡΝΑ ΜΕ

Ερμηνεύει ο Πάνος Γαβαλάς

Δεν βρήκα τους δημιουργούς

(πιθανώς να είναι του ίδιου).

Κέρνα με πόνε, κέρνα με

ποτήρια πικραμένα.

Τα στήθια μου από χολές,

από λαχτάρες, συμφορές

είναι πια μαθημένα.

Κέρνα με πόνε, κέρνα με

ποτήρια πικραμένα

κι εγώ τα πίνω μαζεμένα.

Από παιδί με πίκρανε

αυτή η κοινωνία

και καταστάλαξε βαθιά

μεσ’ στη φτωχή μου την καρδιά

του πόνου η αγωνία.

Κέρνα με πόνε, κέρνα με

ποτήρια πικραμένα

κι εγώ τα πίνω μαζεμένα.

Κέρνα με πόνε, κέρνα με

κι αν κλαίω μη σε νοιάζει

κι αν ξεχειλίσεις το γυαλί,

λίγο φαρμάκι πιο πολύ,

το πίνω δεν πειράζει.

Κέρνα με πόνε, κέρνα με

ποτήρια πικραμένα

κι εγώ τα πίνω μαζεμένα.

6. ΦΤΩΧΕΙΑ ΠΟΥ ΜΕ ΚΟΥΡΕΛΙΑΣΕΣ

Στίχοι: Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου

Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης

Ερμηνεύει η Πόλυ Πάνου

Φτώχεια που με κουρέλιασες, με νύχια ματωμένα,

μεσ’ στα πολλά σου θύματα γράψε κι ακόμα ένα.

Φτώχεια κι αν έχεις θύματα, κρύβεις ψυχές μ’ αισθήματα.

Φτωχολογιά στον πόνο σου ποτέ σου δε δειλιάζεις

και τα κουρέλια που φοράς, με γέλιο τα σκεπάζεις.

Φτώχεια κι αν έχεις θύματα, κρύβεις ψυχές μ’ αισθήματα.

Μέσα στης φτώχειας το μπαξέ είμαι κι εγώ λουλούδι,

που θρέφομαι με δάκρυα και με πικρό τραγούδι.

Φτώχεια κι αν έχεις θύματα, κρύβεις ψυχές μ’ αισθήματα.

7. ΙΣΩΣ ΑΥΡΙΟ

Στίχοι-Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης

Ερμηνεύει ο Γιώργος Νταλάρας

Όλοι με ρωτούν πώς έχω καταντήσει

κι εγώ με απορία τους κοιτώ

κλάψε καρδιά μου σήμερα

τη μαύρη σου τη μοίρα

κλάψε για τον κατήφορο

που στη ζωή μου πήρα

Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα

του θανάτου η καμπάνα και για μένα

Έχω απ' τη ζωή παράπονο μεγάλο

δεν ένιωσε τον πόνο μου κανείς

μη με κατηγορήσετε

αφού κανείς δεν ξέρει

πριν πέσω τόσο χαμηλά

τι έχω υποφέρει

Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα

του θανάτου η καμπάνα και για μένα

(Στο βίντεο διακρίνονται μερικοί πολύ σπουδαίοι άνθρωποι του λαϊκού τραγουδιού)

8. ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ

Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Ερμηνεύει ο Δημήτρης Μπάσης

Μ' αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός

κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός

Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ' τη δουλειά

εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά

Το 'δερνε αγέρας κι η βροχή

μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή

Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή.

Πάρ' το στεφάνι μας, πάρ' το γεράνι μας

στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή

Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου

εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

Ένα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά

στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά

Κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός

κάθε παράθυρό του κι ουρανός

Κι΄ όταν ερχόταν η βραδιά

μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά

Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά

Πάρ' το στεφάνι μας, πάρ' το γεράνι μας

στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή

Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου

εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

9. ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΗ ΖΩΗ

Στίχοι: Κώστας Βίρβος

Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης

Ερμηνεύει η Μαίρη Λίντα

Περιπλανώμενη ζωή

περιπλανώμενο κορμί.

Απ' τις βαθιές μου τις πληγές

το αίμα αργοσταλάζει

και τώρα που ζητώ στοργή

κανείς δεν με κοιτάζει.

Περιπλανώμενη ζωή

περιπλανώμενο κορμί.

Τον πόνο έχω αδελφό

μα τον κρατώ βαθιά κρυφό

δεν έχω φίλους για να πω

το ντέρτι που με καίει

να ξαλαφρώσω την καρδιά

που μέρα νύχτα κλαίει.

Περιπλανώμενη ζωή

περιπλανώμενο κορμί.

Πού είσαι μάνα να με δεις

να κλάψεις να με λυπηθείς

απόκληρος μες στη ζωή

κι από όλους ξεχασμένος

να περπατώ και να πονώ

είμαι καταραμένος.

Περιπλανώμενη ζωή

περιπλανώμενο κορμί.

10. ΑΣ ΕΙΝ’ ΚΑΛΑ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΟΥ

Ερμηνεύει ο Στράτος Κύπριος

(Δεν μπόρεσα να βρω τους δημιουργούς)

Εγώ φτωχός γεννήθηκα

μέσα σ’ αυτήν την πλάση

καημό δεν έβαλα ποτέ

και στην καρδιά μαράζι.

Ας είν’ καλά τα χέρια μου

και η καλή καρδιά μου

την φτώχεια δεν φοβήθηκα

με την παληκαριά μου

Πολλές φορές με χτύπησαν

μπόρες μες στη ζωή μου

μα δεν ελύγισε ποτέ

η φτώχεια την ψυχή μου.

Ας είν’ καλά τα χέρια μου

και η καλή καρδιά μου

την φτώχεια δεν φοβήθηκα

με την παληκαριά μου.

11. ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΤΟΥ

Στίχοι: Κολοκοτρώνης Χρήστος

Μουσική: Δερβενιώτης Θόδωρος

Ερμηνεύει η Πίτσα Παπαδοπούλου

Καθένας με τον πόνο του

και εγώ με τον δικό μου,

είναι μεγάλος ο καημός

και το παράπονό μου.

Αχ, παλιοζωή, με βασανίζεις άπονα

και έχω παράπονα και έχω παράπονα.

Εγώ καταδικάστηκα

μονάχος μου, το ξέρω.

Κάποια γυναίκα αγάπησα

και τώρα υποφέρω.

Αχ, σκληρή καρδιά, με βασανίζεις άπονα

και έχω παράπονα και έχω παράπονα.

Και εσύ, αχάριστε ντουνιά,

γιατί με κατακρίνεις

κι αντί καλό το άδικο

γι’ αντάλλαγμα μου δίνεις;

Αχ, παλιοντουνιά, με βασανίζεις άπονα

και έχω παράπονα και έχω παράπονα.

12. ΤΑ ΦΤΩΧΑΔΑΚΙΑ

Στίχοι: Γιώργος Μητσάκης

Μουσική: Π. Πετσάς

Ερμηνεύει ο Στράτος Παγιουμτζής

Τον συνοδεύουν: Ελ. Κώτσογλου και Αντ. Κλειδωνιάρης

Πολύ σατράπικα μιλάς

εγώ πονώ κι εσύ γελάς

και μ' απαρνιέσαι με ειρωνεία

τέτοια είναι η κοινωνία

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια

ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια.

Δε βρίσκω δίκιο πουθενά

παντού ο λόγος σου περνά

είναι η ζωή μου μια τυραγνία

τέτοια είναι η κοινωνία.

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια

ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια.

Μα θα γυρίσει κι ο τροχός

δεν θα 'μαι πάντοτε φτωχός

θα με γυρεύεις με αγωνία

τέτοια είναι η κοινωνία.

Έχεις δίκιο γιατί έχεις παραδάκια

ας πεθάνουμε εμείς τα φτωχαδάκια.

13. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑΣ

Στίχοι: Κώστας Δελαγραμάτης

Μουσική: Στέλιος Καζαντζίδης

Ερμηνεύει ο Στέλιος Καζαντζίδης

Προικισμένος στη ζωή μου

με τη φτώχεια την σκληρή

της φτωχολογιάς τραγούδι

απ' τα χείλη θα βγει.

Φτωχέ, βασανισμένε,

φτωχέ, κατατρεγμένε.

Σ' ετούτο τον παλιόκοσμο

όταν δεν έχεις χρήμα,

είσαι θαμμένος ζωντανός

μες στης ζωής το μνήμα.

Όταν κανείς είναι φτωχός

απ' όλους αδικιέται,

ο φτωχός, μάνα, ο φτωχός, μάνα

καλύτερα να μη γεννιέται,

ο φτωχός, μάνα, ο φτωχός, μάνα

καλύτερα να μη γεννιέται.

14. ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ

Στίχοι: Βασίλης Τσιτσάνης - Αλέκος Γκούβερης

Μουσική: Βασίλης Τσιτσάνης

Ερμηνεύει ο συνθέτης

Συννεφιασμένη Κυριακή,

μοιάζεις με την καρδιά μου

που έχει πάντα συννεφιά,

Χριστέ και Παναγιά μου.

Όταν σε βλέπω βροχερή,

στιγμή δεν ησυχάζω.

μαύρη μου κάνεις τη ζωή,

και βαριαναστενάζω.

Είσαι μια μέρα σαν κι αυτή,

που ‘χασα την χαρά μου.

συννεφιασμένη Κυριακή,

ματώνεις την καρδιά μου.

15. ΦΤΩΧΕ ΔΙΑΒΑΤΗ

Στίχοι-μουσική Βασίλης Τσιτσάνης

Ερμηνεύει η Σωτηρία Μπέλλου

Τη συνοδεύει ο Β. Τσιτσάνης

Η κοινωνία βαριά στενάζει,

σκληρά n φτώχεια τnνε σπαράζει.

Τι θ' απογίνει μ' αυτό το χάλι,

αυτός ο δρόμος πού θα μας βγάλει;

Η δυστυχία μας κουρελιάζει,

απ' τις πληγές μας το αίμα στάζει.

Τι μαύρα χρόνια καταραμένα,

τα νιάτα φεύγουν, πάνε χαμένα.

Φτωχέ διαβάτη με τον καημό σου,

εγώ τον ξέρω τον σπαραγμό σου.

Δεν είσαι μόνος στην οικουμένη,

υπάρχουν κι άλλοι βασανισμένοι.

Παραπομπές

1. Στέλιος Καζαντζίδης, «ΥΠΑΡΧΩ. Μιλάει στο Βασίλη Βασιλικό». Εκδόσεις «Νέα σύνορα – Α. Α. Λιβάνη», Αθήνα 2000.
2. Σώτος Αλεξίου, «Βασίλης Τσιτσάνης. Η παιδική ηλικία ενός ξεχωριστού δημιουργού».      Εκδόσεις «Καστανιώτης», Αθήνα 1998.
3. Απόσπασμα από συνέντευξη του Μπάμπη Μπακάλη στο Ριζοσπάστη, που βρίσκεται στο βιβλίο «Για το κοινωνικό λαϊκό τραγούδι», έκδοση του 12^ου Φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή, Αθήνα 1986.

ΑΚΟΥΣΤΕ  ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ.

[ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012]